Κρυσταλλική κορτιζόνη

«Στις 14.04.2014 διενεργήθηκε στην Κλινική μας για πρώτη φορά στην Ελλάδα η έγχυση κρυσταλλικής κορτιζόνης στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό σε ασθενή με γνωστή οπτική νευρομυελίτιδα (νόσο του Devic). H ασθενής εμφάνισε μετά τη θεραπεία βελτίωση της σπαστικότητας των κάτω άκρων, μπόρεσε να δουλέψει αποτελεσματικότερα φυσιοθεραπευτικά στη μυϊκή ενδυνάμωση και βελτίωσε σημαντικά την ποιότητα ζωής της»

Ο νωτιαίος μυελός αποτελεί λοιπόν ένα από τα κύρια σημεία εντόπισης των απομυελινωτικών βλαβών σε αυτοάνοσα νοσήματα του νευρικού συστήματος, όπως η Σκλήρυνση κατά Πλάκας, η οπτική νευρομυελίτιδα (νόσος του Devic) και η νευροσαρκοείδωση. Ένα από τα συχνότερα συμπτώματα προσβολής του νωτιαίου μυελού αποτελεί η «σπαστική παράλυση». Με τον όρο «σπαστική παράλυση», εννοούμε τη μείωση της μυϊκής ισχύος (παράλυση), η οποία συνοδεύεται από αύξηση του μυϊκού τόνου (σπαστικότητα) και διαταραχή της διάρκειας ή της αρμονίας κίνησης ενός ή περισσοτέρων άκρων. Οι ασθενείς αντιλαμβάνονται την παράλυση ως οξεία ή χρόνια αδυναμία, τη δε σπαστικότητα ως ένα αίσθημα «μαγκώματος» κατά την εκτέλεση κινήσεων, ενώ η βάδιση συχνά μοιάζει με τις κινήσεις ενός «ρομπότ».

Τι είναι η κρυσταλλική κορτιζόνη; 
Η κρυσταλλική κορτιζόνη αποτελεί μία ιδιαίτερης μορφής κορτιζόνη, παρασκευασμένη ειδικά για εγχύσεις στις αρθρώσεις ή στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Η εν λόγω κορτιζόνη εμφανίζει την ικανότητα να διαλύεται βραδέως στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, σε μία χρονική περίοδο 4-6 εβδομάδων, προσφέροντας στον ασθενή βελτίωση των ενοχλημάτων του για αρκετό χρονικό διάστημα.

Πότε χρησιμοποιείται θεραπευτικά η έγχυση της κρυσταλλικής κορτιζόνης; 
Η έγχυση της κρυσταλλικής κορτιζόνης στο μυελικό σωλήνα μέσω οσφυονωτιαίας παρακέντησης (intrathecal application) είναι μία μέθοδος που χρησιμοποιείται σε ασθενείς που εμφανίζουν απομυελινωτικές βλάβες του νωτιαίου μυελού, στα πλαίσια αυτοάνοσων νοσημάτων του νευρικού συστήματος, όπως η Σκλήρυνση κατά Πλάκας, η οπτική νευρομυελίτιδα (νόσος του Devic) και η νευροσαρκοείδωση.
Μέσω της έγχυσης αυτής επιτυγχάνεται η βελτίωση της σπαστικότητας, των αισθητικών συμπτωμάτων, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις της κυστικής λειτουργίας. Η εν λόγω θεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ενδεδειγμένες περιπτώσεις και για την αντιμετώπιση μίας οξείας υποτροπής που οφείλεται σε νέα απομυελινωτική βλάβη του νωτιαίου μυελού. Σε μελέτες ασθενών με ΣΚΠ, ύστερα από επανειλημμένες θεραπείες, διαπιστώθηκε βελτίωση τόσο της σπαστικότητας όσο και του βαθμού αναπηρίας στην κλίμακα EDSS.

Ποια τα πλεονεκτήματα της μεθόδου αυτής έναντι της ενδοφλέβιας θεραπείας με κορτιζόνη;
Με την απευθείας έγχυση του φαρμάκου μέσα στο σπονδυλικό σωλήνα επιτυγχάνονται σημαντικά υψηλότερες συγκεντρώσεις της κορτιζόνης στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό σε σχέση με την ενδοφλέβια χορήγησή της. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις του φαρμάκου στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό εξασφαλίζουν το μέγιστο δυνατό θεραπευτικό αποτέλεσμα στις απομυελινωτικές βλάβες του νωτιαίου μυελού. Η κρυσταλλική μορφή της κορτιζόνης εξασφαλίζει δε τη βραδεία διάλυσή της στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό παρατείνοντας τη φαρμακευτική της δράση κατά 6-8 εβδομάδες.
Παράλληλα, μειώνονται αισθητά οι γνωστές συστηματικές παρενέργειες της κορτιζόνης, όπως τα γαστρικά ενοχλήματα, η μεταλλική γεύση, η οστεοπόρωση και ο κίνδυνος φλεβοθρόμβωσης ή άσηπτης νέκρωσης της κεφαλής του μηριαίου οστού.

Πώς γίνεται η έγχυση της κρυσταλλικής κορτιζόνης στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό; 
Η έγχυση της κρυσταλλικής κορτιζόνης στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό γίνεται μέσω οσφυονωτιαίας παρακέντησης στο κατώτερο μέρος της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης (Εικόνα). Η διαδικασία αυτή δε διαφέρει σε τίποτα από τη γνωστή σε όλους διαγνωστική οσφυονωτιαία παρακέντηση. Για την πραγματοποίηση της έγχυσης απαιτείται ολιγοήμερη νοσηλεία στην Κλινική μας. Η θεραπεία αυτή επαναλαμβάνεται ανάλογα με την κλινική βελτίωση του ασθενούς κάθε 8-12 εβδομάδες.

Ποιες οι παρενέργειες της εν λόγω θεραπείας; 
Οι παρενέργειες της έγχυσης κρυσταλλικής κορτιζόνης είναι ακριβώς οι ίδιες με αυτές μίας διαγνωστικής οσφυονωτιαίας παρακέντησης. Ανάμεσα σε αυτές συχνότερες είναι ο πονοκέφαλος, ο τοπικός ερεθισμός του δέρματος στο σημείο εισόδου της βελόνας, ενώ σε περιπτώσεις που δεν έχουν τηρηθεί οι αυστηροί κανόνες αντισηψίας μπορεί να προκληθεί λοίμωξη του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Πού πραγματοποιείται αυτή η θεραπεία; 
Η έγχυση κρυσταλλικής κορτιζόνης στο μυελικό σωλήνα μέσω οσφυονωτιαίας παρακέντησης είναι μία μέθοδος που πρωτοξεκίνησε από τη Γερμανία και χρησιμοποιείται τα τελευταία 20 χρόνια σε οργανωμένα κέντρα αντιμετώπισης των απομυελινωτικών νοσημάτων της Ευρώπης. Στην Ελλάδα προσφέρεται θεραπευτικά για πρώτη φορά από το «Ιατρείο Σκλήρυνσης κατά Πλάκας και νευροανοσολογικών νοσημάτων»